» » اسلام و شعر...معیارهای اسلامی ی اشعار مقبول و مذموم
{poster_avatar}

اسلام و شعر...معیارهای اسلامی ی اشعار مقبول و مذموم

اسلام دین دانش،هنر،فرهنگ،ادبیات و....است. اثرگذاری ی قلم و بیان در دگرگون ساختن جوامع بشری بر کسی پوشیده نیست . نقش نوشتار ها وسخن رانی هاو ...در پیشرفت جوامع بشری،نقشی بسیار اساسی بوده و هست .
رسانه ها ،مطبوعات،ارتباطات جمعی در عصر حاضر بیش از گذشته های دور و نزدیک قدرت خود را نشان داده و می دهند. در این میان شعر ،نقش بر جسته و منحصر به فردی در ابداع ، خلاقیت و نو آوری دارد.
شاعران با سرودن شعر های  مناسب با تحولات جامعه باعث جوشش هایی در جامعه می شوند و یا باعث  دوام وقوام بیشتر آن،شده اند .
شهید مطهری در اثر ارزشمند خود به نام "اصول فلسفه و روش رئالیسم"  تاثیر ادبیات را از علم بیشتر می داند و می گوید "ادبیات فراگیر است ، غالب تحولات و انقلاب های علمی و صنعتی با انقلاب های ادبی در جامعه شکل می گیرد ."
شعر در ادبیات فارسی جایگاه ویژه ای دارد.در روزگاران قدیم که امکان چاپ و نشر نوشته های دانشمندان ،ادیبان و شعرا در سطح وسیع وجود نداشت ،اشاعه افکار فرهیختگان و شعرا به صورت شفاهی و سینه به سینه ، صور ت می گرفت .هم اکنون هم فرهنگ شفاهی در اشاعه افکار نو ،اخبارو.....حرف اول را می زند. در چنین وضعی  ،شعر به دلایلی که بر خوانندگان محترم پوشیده نیست ،بهتر در حافظه ی خاص وعام می نشیند و باقی می ماند.
استاد مطهری فرموده "انسان فطرتا به دنبال زیبایی و هنر است .زیبایی دوستی از جمله گرایش نظری بشر است ."
هنری که از دیر باز در دسترس اکثریت قریب به اتفاق مردم بوده وهست ،شعر می باشد. مردم با خواندن و حفظ کردن شعر ،از مواهب هنری بهره مند می شوند .با تقویت حس زیباشناسی  از زیبایی ها لذت می برند و از نعمت زیبایی بهره مند می شوند .نا گفته پیدا ست که انواع دیگر هنر به دلایل زیاد از جمله پر هزینه بودن، استفاده از آنها برای طبقات کم درآمد مشکل و گاه غیر ممکن است.
شعر مانند علم و صنعت ، ممکن است باعث ایجاد مشکلات و تباهی به شود وگاه ممکن است در جهت رشد فرهنگی ،دینی و اخلاقی و....مورد استفاده قرار گیرد .بنا بر این می توان گفت شعر شمشیر دو لبه است.  شعر خوبی که از ذهن شاعری آکاه ،رشد یافته ، دلسوز به حال مردم و فرهنگ جامعه سر چشمه گرفته باشد ،جامعه ،مردم و بشریت را به سوی رشد و کمال سوق میدهد .چنین اشعاری مورد عنایت ویژه اسلام است . اما لبه دیگر شعر می تواند در جهت گمراهی مردم جامعه   وزدن ریشه حق و عدالت خواهی،زیبا نشان دادن افکارزشت اخلاق نا پسند عمل کند .ظلم ظالمان را عین عدل و اعمال زشت را موجه جلوه دهد.
شعری که دعوت کننده ی انسان ها به پاکی باشد ،در جهت اعتلای فرهنگ و اخلاق و راستی  ودگرگونی های مفید به حال بشریت باشد ،مورد توجه اسلام است .
در سوره شعرا آیات 224  و225  و226  در مذمت شاعران نازل شده اند و بلا فاصله در آیه 227 شاعرانی را از این مذمت  جدا کرده و استثنا قایل شده است .منظور آیه هایی که در مذمت شاعران هستند ،آن دسته شاعرانی است که در بدو حرکت ا نقلاب انسان ساز محمدی به پیامبر اسلام تهمت شاعری می زدند . آن ها به دروغ پردازی و تهمت زنی ، زبان باز می کردند ،از زشتی وگناه ستایش می کردند.از پیامبر اسلام و یارانش عیب جویی می کردند . گرد همایی هایی تشکیل میدادند که در آنها گمراهان وشروران زمان شرکت می کردند.
این شاعران بافته های خود را که بر اساس تخیل وتصویر های ذهنی به وجود  آورده  بودند برای مردم می خواندند .بافته های این شاعران ظاهری زیبا و باطنی مسموم داشت. آنها برای مردم در مقابل یقین به خدا و یقین به راستی ی راه آیات الهی ایجاد شک وتردید می کردند آنها به مردم القاء می کردند آنچه محمد{ص} آورده شعر است و ما هم مثل سروده های او می سراییم و برای شما می آوریم .شعر اینان مانند "اشعار زمان جاهلیت بیشتر پیرامون خیالات گمراه  کننده ،توصیف زیبایی زنان و معاشقه با آنان ،تشویق به تعرض به ناموس دیگران و انگشت گذاشتن بر افتخارات بیهوده جاهلیت بوده است ."
منظورآیات از مذمت شعر شاعران آن است که معلوم نماید:
1 پیامبر اکرم {ص} در عالم واقع بینی حرکت میکند وراه وروش اش از راه شعرایی که در عالم خیال ودر بند عیش ونوش واسیر زلف زنان زیبا هستند ، جداست.
2قرآن از سوی خداوند وحی شده و از القائات  شیطان نیست .در تفسیر های بیضاوی، المیزان، مجمع البیان ، نمونه  و نور به عوامل و دلایل یاد شده اشاره شده است .
خداوند در آیه 227 شعرا،شاعرانی را که در راه رشد وتعالی حرکت می کنند ومردم را به سوی رستگاری ،دفاع از حق ،مخالفت با ظلم ظالمان و گفتن شعر های جوابیه پیامبر و قرآن را از اتهام های وارده مبرا می کردند از بقیه شاعرانراه غی وگمراهی جدا کرده است .در این آیه که معنی ی فارسی آن با ترجمه و تفسیر جناب استاد حجت الاسلام قرائتی از تفسیر نور نقل می شود به شرح زیر است .
"مگر آنان{شاعرانی} که ایمان آورده اند ،کارهای نیکو انجام داده وخدا را بسیاریاد می کنند و پس از آن که مورد ستم فرار گرفتند {به دفاع از خود } یاری می طلبندو با شعر از مظلومیت خود دفاع می کنند و کسانی که ظالمند به زودی خواهند دانست که به  کدام بازگشت گاه باز خواهند گشت."
آیه مزبور شاعران راه حق و مورد تایید اسلام را با مشخصه های زیر معرفی می کند .
1. این قبیل شاعران به خدا ایمان دارند .
2.  عمل صالح انجام میدهند.با تقوا پیشگی هر شاعر وهنرمندی به راه انحراف نمی رود .
3. ششاعرانی هستند که خدا را بسیار یاد میکنند 
4.شاعرانی که با اشعار خود در مقابل سروده ها گمراه کننده می ایستند
برای روشن تر شدن موضع اسلام در باره شعر مطالب زیر را از صفحه 382 نقل می کنم .
الف....در روایات شعر خوبی که از حق طرفداری کند از جهاد با نیزه برتر شمرده شده است
ب....رسول اکرم فرمود :بعضی از بیان ها همچون سحر و بعضی از شعر ها حکمت است .
ج....پیامبر اکرم به شاعر متعهدی به نام حسان فرمود روح القدس با تواست.
د...پیامبر اکرم در سفر ها حسان را فرا می خواند  که شعر به خواند .او می خواند و حضرت گوش میدادند حضرت دستور دادنددر مسجد جایگاهی  خاص  برای حسان باشد .
ه...پیامبر اکرم فرمود.ان المومن مجاهد به سیفه و لسانه "
شاعران باید با یاد خدا روح خود را تلطیف نمایند .تا شعر آن ها لطیف دلنشین ،انسان ساز و هدایت گر باشد این فرموده ی از شهید مطهری است که "شعر لطیف از روح لطیف سر چشمه می گیرد .
         
  منابع 
                 تفسیر المیزان    سوره لشعرا  آیات 224الی 227
                 تفسیر نمونه       "      "         "       "        "
                 تفسیر نور          "     "         "       "         "
                  تفسیر بیضاوی    "     ""       "       "         "
                  تفسیر مجمع البیان  "     "       "       "         "
                 سایت شهرستان ادب  سخنرانی ی مصطفی محدثی خراسانی
توسط: ابوالفتح کرمی | در تاریخ: (28-02-1393, 20:59)
تاکنون نظری ارسال نشده است ! شما اولین نفر باشید !

می خوام یک نظر جدید ثبت کنم

dev-iconبرترین ها
vote-iconآخرین کاربران
vote-iconآمار سایت
+0  
مطالب: 858
+0  
نظرات: 2853
+0  
کاربران: 233

مدیران کل: 1
مدیران سایت: 1
اعضای ویژه: 4
انتظار تایید: 1
کاربران: 225

آمار کاربران:
امروز: 0
دیروز: 0
این هفته: 0
این ماه: 0

مجموع آنلاین ها : 4
0   1   3
crawl Bot
vote-iconشماره پیامک سایت

شماره پیامک سایت
2220 6000 20 5000
تبلیغات